Լինելով ճամփորդական բլոգեր՝ ես միշտ փորձում եմ Հայաստանը նորովի բացահայտելու, անգամ այն վայրերը, որտեղ արդեն եղել եմ։ Այս անգամ որոշեցի Գեղամա լեռները բացահայտել ոչ թե ոտքով, այլ ջիպով, և պետք է խոստովանեմ՝ վերջին տարիների ամենատպավորիչ ու ադրենալինով լի արկածներից մեկն էր։
Հուլիսի շոգ, բայց հրաշալի առավոտ էր, երբ ճանապարհ ընկանք դեպի Աժդահակ լեռ՝ Գեղամա լեռնաշղթայի ամենաբարձր գագաթը։ Աժդահակ արդեն երեք անգամ բարձրացել էի, սակայն նախորդ բոլոր այցերս եղել էին արշավային՝ քայլարշավով։ Այս անգամ ամեն ինչ այլ էր՝ ավելի էքստրեմալ, ավելի դինամիկ և, անկասկած, ավելի մարտահրավերներով լի։
Մեկնարկը Գառնի գյուղից
Այս անգամ ես ուղեկցում էի Գառնիի պատանիներին՝ եռանդուն, հետաքրքրասեր և պատրաստ իրենց ուժերը փորձելու մի փոքր էքստրեմալ արկածում։ Առավոտյան արդեն 8։30-ին Գառնի գյուղում հինգ ջիպ շարված սպասում էին մեկնարկին։
Բոլոր վարորդները տեղացիներ էին, ինչը մեզ անմիջապես հավելյալ վստահություն տվեց։ Այս տղաները սովոր են կոշտ ռելիեֆին, անկանխատեսելի եղանակին և նեղ լեռնային ճանապարհներին՝ ճիշտ այն ամենին, ինչ պահանջում է Աժդահակը։
Առաջին կանգառը՝ Գեղարդավանքի վերևում
Մոտ 30 րոպե ճանապարհ անցնելուց հետո հասանք դիտակետի, որը գտնվում է Գեղարդ վանքի վերևի հատվածում։ Այստեղից բացվում է աննկարագրելի տեսարան դեպի Ազատի կիչճ։ Կիրճի խորքում, ժայռերի մեջ թաքնված, երևում է վանքը։
Բոլորիս համար էր տեսարանը բացառիկ, չէ որ միշտ չէ, որ վանքը տեսնում ես հենց այս անկյունից։
Պլանավորու՞մ ես քո հանգիստը Հայաստանում։ Ահա մի քանի հյուրանոց, որտեղ արժի կանգ առնել․
Դեպի լեռների խորքը․ քոչվորների վրաններն ու հնագույն քարերը
Որքան բարձրանում էինք, օդը դառնում էր ավելի զով ու խոնավ։ Գառնիի հուլիսյան չոր շոգը աստիճանաբար անհետացավ՝ տեղը զիջելով թարմ լեռնային քամուն։
Ճանապարհին սկսեցինք հանդիպել եզդի և քուրդ ընտանիքների վրաններին, ովքեր ամառային ամիսները անցկացնում են այստեղ՝ իրենց անասունների ու ոչխարներին պահելով։ Այս ժամանակավոր ճամբարները բարձրավանդակի կենսակերպի անբաժանելի մասն են՝ պարզ վրաններ, ազատ արածող կենդանիներ, վազվզող երեխաներ։ Այդ ճամբարների կողքով անցնելը մեր արկածներին հաղորդեց հետաքրքիր շունչ։ Այստեղ կարծես ժամանակը կանգ է առած։
Նույն երթուղու վրա կանգ առանք հսկայական հրաբխային ժայռերի մոտ, որոնք պատված էին հնագույն ժայռապատկերներով։
Ժայռապատկերները պատկերներ են, որոնք ստեղծվել են քարի մակերեսը քերծելով, փորագրելով կամ հղկելով։ Բառն ինքնին ծագում է հունարեն petros («քար») և glyphein («փորագրել») բառերից։ Որոշ պատկերներ, թվում է, արտացոլում են իրական իրադարձություններ, իսկ մյուսները ամբողջովին աբստրակտ են։ Կան տեսություններ, որ դրանք ծառայել են տեղեկատվություն փոխանցելու համար, իսկ ուրիշները դրանք կապում են կրոնական կամ ծիսական նպատակների հետ։
Ժայռապատկերներ հանդիպում են աշխարհի տարբեր վայրերում՝ հիմնականում նախապատմական ժողովուրդների հետ կապվող մշակույթներում։ Սակայն Գեղամա լեռնաշղթայի առանձնահատկությունը դրանց քանակն է․ այստեղ հայտնաբերվել է ավելի քան 12,000 ժայռապատկեր։ Դրանցում արտացոլված է մարդկային կյանքի գրեթե յուրաքանչյուր կողմ՝
որս, պայքար, պար, հողագործություն, պտղաբերության ու մայրության պաշտամունք, նախնիների ու հերոսների կերպարներ, ոգիներ և նույնիսկ ժամանակի գաղափարը։ Կենդանիներն էլ լայնորեն ներկայացված են՝ եղջերուներ, հովազներ, բեզոարյան այծեր։ Այդ քարերի կողքին կանգնած՝ ակամայից զգում ես խոր կապ այն մարդկանց հետ, որոնք այստեղ ապրել են հազարավոր տարիներ առաջ։
Վիշապալիճ և Աժդահակի լանջերը
Ճանապարհի կեսին կանգ առանք Վիշապ լճի մոտ՝ լուսանկարելու համար։ Տարածքը մի տեսակ սյուրռեալ է թվում՝ լայնածավալ հրաբխային բարձրավանդակներ, մուգ քարեր և անսահման լռություն։ Այս տարածաշրջանը ինձ միշտ հիշեցնում է, թե որքան վայրի ու չխաթարված է դեռևս Հայաստանը։
Այստեղից ճանապարհը դարձավ ավելի նեղ, փոսերով ու պահանջկոտ՝ աստիճանաբար մեզ մոտեցնելով Աժդահակի լանջերին։
3100 մետր բարձրության վրա
Մոտ երկու ժամ մեքենայով ընթացքից հետո հասանք Աժդահակի լանջերին և կանգ առանք ծովի մակերևույթից շուրջ 3100 մետր բարձրության վրա։ Այստեղից մեզ սպասում էր ևս մոտ 500 մետր բարձրացում, որը պետք է հաղթահարեինք արդեն ոտքով։
Սկսեցինք քայլարշավը։
Լեռը կտրուկ է, շրջապատված մի լանդշաֆտով, որն անկեղծորեն մարսյան է թվում՝ կարմիր հրաբխային քարեր, սև մոխիր և հին ժայթքումների հետքեր ամենուր։ Նույնիսկ հուլիսին լանջերին դեռ կարելի էր տեսնել ձյան ու սառույցի մնացորդներ։ Եղանակը անընդհատ փոխվում էր։ Գագաթը ծածկված էր մառախուղով՝ երևալով ու անհետանալով ուրվականի պես։
Աժդահակը նորից ցույց էր տալիս իր բնավորությունը՝ անկանխատեսելի, հզոր և միշտ մի փոքր խորհրդավոր։
Ինչպես հասանք Աժդահակի գագաթին
Մոտ մեկ ժամ քայլելուց հետո վերջապես հասանք գագաթին։ Ցավոք, խառնարանի լիճը սկզբում չէր երևում․ խիտ մառախուղը ծածկել էր ամեն ինչ։
Քանի որ լիճը գտնվում է խառնարանի խորքում, որոշեցինք իջնել դեպի այն։ Քամին ուժեղ էր, իսկ մառախուղը յուրաքանչյուր 2–3 րոպեն մեկ գալիս ու գնում էր՝ ստեղծելով չափազանց դրամատիկ մթնոլորտ։
Եվ ահա՝ այն պահը, որին չկարողացա դիմադրել։
Հենց մառախուղը բացվեց, հանեցի հագուստս ու ցատկեցի խառնարանային լիճը։ Այո՛, ջուրը սառն էր, բայց զգացողությունը՝ աննկարագրելի։ Լողալ հրաբխային խառնարանում՝ ծովի մակերևույթից ավելի քան 3500 մետր բարձրության վրա, մառախուղի ու կատարյալ լռության մեջ… սա այն փորձառություններից է, որը կյանքում ամեն օր չես ունենում։
Մոտ մեկ ժամ մնացինք այնտեղ՝ վայելելով տեսարանները, սառնությունը, լանդշաֆտը և բնության անկաշկանդ ուժը։
Պիկնիկ՝ տեսարանով, և վերադարձը
Վերադարձի ճանապարհին, կարճ ընթացքից հետո, գտանք հարթ մի իդեալական վայր՝ հիանալի տեսարաններով։ Դա լավագույն տեղն էր պիկնիկ կազմակերպելու համար։ Նստած այնտեղ՝ հոգնած, բայց երջանիկ, զգում էինք, որ սա մեր արկածի կատարյալ ավարտն է։
Ի վերջո, վերադարձանք Գառնի։
Վերջնական մտքեր
Ընդհանուր առմամբ, ամբողջ ճանապարհորդությունը տևեց մոտ 8–9 ժամ, բայց ժամանակը կարծես դադարել էր գոյություն ունենալ։ Աժդահակ լեռ ջիպային այս արշավը հագեցած էր ադրենալինով, հույզերով և իսկապես խոր ապրումներով։ Անկեղծորեն կարծում եմ՝ սա այն փորձառություններից է, որը գոնե մեկ անգամ պետք է ապրել։
Եթե փնտրում եք էքստրեմալ, յուրահատուկ և իսկապես հայկական արկած, ապա այս փորձառությունը հենց ձեզ համար է։
👉 Կարող եք ամրագրել այս ջիպային արշավը՝ կապ հաստատելով ինձ հետ WhatsApp-ով՝ +37499855414,
📩 էլ. հասցեով՝ madeinarmeniatours@gmail.com
կամ պարզապես գրել ինձ Instagram-ում։
